به مناسبت هفته ملی سلامت مردان ایران، این هفته به‌عنوان فرصتی ارزشمند برای حساس‌سازی و اطلاع‌رسانی درخصوص اولویت‌های سلامتی نیمی از جمعیت کشور مورد توجه قرار می‌گیرد.

شعار امسال این هفته «مردان سالم، ایران قدرتمند و جوان» است که بر نقش محوری سلامت مردان در پویایی و اقتدار جامعه تأکید دارد. این هفته از ۱ تا ۷ اسفند ماه در تقویم ملی سلامت کشور برگزار می‌شود. متأسفانه شواهد نشان می‌دهد سلامت مردان در دنیا به یک «بحران خاموش» تبدیل شده است. مردان نسبت به زنان کمتر به سلامت خود اهمیت می‌دهند و میزان مراجعه آنان برای دریافت خدمات سلامت، حدود نصف زنان است. این بی‌توجهی ریشه در عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و باورهایی چون «اعتقاد به قدرت مردانگی» دارد که باعث می‌شود مردان علائم بیماری را نادیده گرفته و معمولاً زمانی برای درمان اقدام کنند که بیماری پیشرفت کرده است. نکته امیدوارکننده این است که بسیاری از عوامل تهدیدکننده سلامت مردان، با پیشگیری و تشخیص به‌هنگام قابل مدیریت است. در ادامه به مهم‌ترین محورهای این هفته و توصیه‌های کاربردی می‌پردازیم.

«نگاهی به برخی اولویت‌های سلامت مردان»

· ناباروری مردان: حدود ۴۰ درصد از موارد ناباروری در زوجین، مرتبط با عوامل مردانه است. چاقی، مصرف سیگار و قلیان، استرس، تغذیه نامناسب و قرارگیری در معرض سموم محیطی از عوامل خطر مؤثر هستند. خوشبختانه با مراجعه به‌موقع به مراکز تخصصی، اغلب موارد ناباروری قابل درمان است. · سرطان‌های شایع: سرطان‌های پروستات، مثانه و معده از شایع‌ترین سرطان‌ها در مردان هستند. برای مثال، سرطان پروستات ۷.۳ درصد از آمار مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در مردان را تشکیل می‌دهد. خون‌ریزی بدون درد در ادرار می‌تواند از نشانه‌های هشداردهنده سرطان مثانه باشد. · سلامت روان و قلب: اختلال در سلامت روان و نشانه‌هایی مانند افسردگی، نباید نادیده گرفته شود. جالب است بدانید که اختلال در عملکرد جنسی می‌تواند نشانه‌ای هشداردهنده از مشکلات قلبی-عروقی آینده باشد، زیرا رگ‌های این دو بخش بسیار شبیه به هم هستند. · حوادث ترافیکی: این حوادث یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر و ازکارافتادگی در مردان است. رعایت سرعت مجاز، بستن کمربند ایمنی و استفاده از کلاه‌ ایمنی موتورسیکلت، راهکارهای ساده اما نجات‌بخشی هستند. سواد سلامت، یعنی توانایی افراد در به‌دست آوردن، درک و استفاده از اطلاعات برای تصمیم‌گیری درست درباره سلامتی، یک عامل کلیدی است. متأسفانه طبق آمار، حدود ۴۴ درصد از جمعیت بالغ ایران از سواد سلامت محدودی برخوردارند. ارتقای سواد سلامت می‌تواند به مردان کمک کند تا علائم هشدار را زودتر شناسایی کرده و برای چکاپ‌های دوره‌ای مراجعه کنند.

«چک‌لیست اقدامات ساده برای سلامت بهتر مردان»

· غربالگری: انجام آزمایش‌های دوره‌ای مانند پی است اس (برای پروستات) پس از ۵۰ سالگی یا زودتر در صورت سابقه خانوادگی. · ترک دخانیات: مهم‌ترین قدم برای کاهش خطر سرطان ریه، مثانه و بیماری‌های قلبی. · فعالیت بدنی: حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت با شدت متوسط در بیشتر روزهای هفته. پیاده‌روی، استفاده از پله به جای آسانسور نمونه‌هایی ساده هستند. · تغذیه سالم: افزایش مصرف میوه، سبزیجات و فیبر، و کاهش مصرف نمک و چربی. · مدیریت استرس و خواب کافی: توجه به سلامت روان و داشتن خواب باکیفیت. · رعایت ایمنی: در رانندگی و محیط کار.

نقش خانواده و نظام سلامت

از آنجا که مردان اغلب کمتر به فکر سلامتی خود هستند، خانواده (همسران، مادران و فرزندان) می‌توانند نقش مهمی در ترغیب آنان به مراقبت‌های پیشگیرانه و مراجعه به پزشک ایفا کنند. از سوی دیگر، نظام سلامت نیز در حال تدوین «بسته خدمات سلامت مردان» است تا دسترسی آنان به مراقبت‌های اولیه و غربالگری را در شبکه بهداشتی کشور تسهیل کند.

فراموش نکنیم که سرمایه‌گذاری برای سلامت مردان، در واقع سرمایه‌گذاری برای سلامت خانواده، نیروی کار مولد و در نهایت، ایرانی قدرتمند و جوان است.