به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان آباده،غذاهای آماده که امروزه به بخش جدایی ناپذیری از سبک زندگی مدرن تبدیل شده‌اند، با وجود سهولت دسترسی و صرفه جویی در زمان، تهدیدی جدی و خاموش برای کنترل قند خون و ابتلا به دیابت نوع ۲ محسوب میشوند؛ این مواد غذایی که شامل غذاهای آماده و فرآوردی شده مانند پیتزا و برگر، سیب‌زمینی سرخ کرده، غذاهای کنسروی، سس‌های صنعتی، سوپهای آماده و وعده‌های منجمد (فروزن) هستند، به دلیل ترکیبات خاص خود، فرآیند تنظیم گلوکز خون را مختل میکنند و در طولانی مدت آسیبهای جبران‌ ناپذیری به سیستم متابولیک بدن وارد می‌آورند.

اولین و مهمترین عامل این آسیبها، کربوهیدراتهای تصفیه شده با شاخص قند خون بسیار بالا است که در این محصولات به وفور یافت میشود؛ آرد سفید، برنج صیقلی، نشاسته‌های اصلاح شده و قندهای افزوده شده که در نان همبرگر، پنیر پیتزا، سس‌ها و خمیر انواع غذاهای آماده و فرآوردی شده وجود دارند، پس از مصرف، ظرف کمتر از ۳۰ دقیقه به شدت جذب شده و موجی از قند را وارد جریان خون میکنند؛ به عنوان مثال، خوردن یک وعده سیب‌زمینی سرخ کرده متوسط همراه با یک ساندویچ همبرگر با نان سفید میتواند قند خون یک فرد غیر دیابتی را تا بالاتر از ۱۴۰ میلی گرم در دسی لیتر برساند که محدوده هشداردهنده پیش دیابت است و در افراد مبتلا به دیابت، این جهش قندی اغلب از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر فراتر رفته و عوارضی مانند تاری دید، خستگی مفرط، تکرر ادرار و پرنوشی را به دنبال دارد. 

دومین متهم اصلی در غذاهای آماده، چربیهای ترانس و چربیهای اشباع شده هستند که در روغنهای سرخ کردن صنعتی، سس‌های خامه‌ای، کیک‌ها، کلوچه‌ها و بیسکوییت های بسته بندی شده به مقدار زیاد یافت میشوند؛ این چربیها با ایجاد التهاب مزمن در بافتهای بدن، به ویژه بافت چربی و عضلانی، باعث افزایش مقاومت سلولها به انسولین میشوند، به این معنی که انسولین ترشح‌ شده از لوزالمعده نمیتواند در باز کردن درب سلولها برای ورود گلوکز موفق عمل کند و در نتیجه قند خون برای ساعتها در سطح بالایی باقی میماند؛ پژوهشهای معتبر منتشر شده در مجله Diabetes Care نشان داده‌اند که تنها پس از ۶ هفته مصرف منظم چربیهای ترانس، میزان مقاومت به انسولین تا ۴۰ درصد افزایش مییابد که این امر زنجیرهای از اختلالات متابولیک را به راه میاندازد.

سومین مشکل پنهان در غذاهای آماده، نمک و سدیم بالای آنهاست؛ هرچند نمک مستقیماً قند خون را بالا نمیبرد، اما تحقیقات جدید نشان میدهد که مصرف زیاد سدیم، عملکرد سلولهای بتای پانکراس را که مسئول ترشح انسولین هستند، تضعیف میکند و از طرفی باعث افزایش فشار خون شده که در بیماران دیابتی، خطر عوارض کلیوی و قلبی-عروقی را به شدت تشدید مینماید. افزون بر این، بسیاری از غذاهای آماده حاوی ترکیباتی به نام «قندهای پنهان» هستند؛ مثلاً سس کچاپ، سس مایونز، سس باربیکیو، سوپهای آماده و حتی غذاهای به ظاهر شور مانند لازانیا و ماکارونی با سس سفید، مقادیر قابل توجهی شربت ذرت با فروکتوز بالا، مالتودکسترین یا شکر اضافه شده دارند که روی برچسب مواد غذایی با نامهای متفاوتی ذکر میشود و مصرف کننده عادی از وجود آنها بیخبر است. این قندهای پنهان باعث افزایش ناگهانی قند خون در ساعات اولیه پس از صرف غذا شده و در درازمدت، الگوی ترشح انسولین را مختل میکنند. 

متخصصان تغذیه بالینی تأکید دارند که تکرار این جهش‌های قندی روزانه، لوزالمعده را فرسوده کرده و به تدریج توانایی آن در ترشح انسولین کافی کاهش مییابد، مرحله‌ای که در پزشکی با عنوان «نارسایی سلولهای بتا» شناخته میشود و نقطه بی ‌بازگشتی برای ابتلا به دیابت نوع ۲ است.

آمارهای جهانی نشان میدهند افرادی که بیش از سه بار در هفته از غذاهای آماده مصرف میکنند، در مقایسه با افرادی که کمتر از یک بار در هفته غذای آماده میخورند، ۴۰ تا ۵۰ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند، حتی اگر وزن اضافه نکرده باشند. نکته هشداردهنده دیگر، تأثیر این مواد غذایی بر افراد دیابتی است که مجبور به مصرف انسولین یا داروهای خوراکی هستند؛ در این افراد، غذای آماده به دلیل ماهیت دیر جذب چربیها و سریع‌الجذب بودن کربوهیدراتها، الگوی قند خون را بسیار غیرقابل پیشبینی میکند، به طوری که ممکن است ابتدا قند خون به سرعت اوج بگیرد و سپس چند ساعت بعد به دلیل اثر تأخیری چربیها، دچار افت شدید قندی (هیپوگلیسمی) شوند که شرایطی خطرناک و همراه با علائمی مانند گیجی، تعریق سرد، تشنج و حتی کما است.

برای حفظ سلامت متابولیک و پیشگیری از دیابت، متخصصان توصیه میکنند حتی‌الامکان غذاهای تازه و کامل را جایگزین غذاهای آماده کنید؛ اگر ناچار به استفاده از غذاهای آماده هستید، بهتر است محصولاتی را انتخاب کنید که کربوهیدرات کل و قند افزوده آنها زیر ۱۰ گرم در هر وعده باشد، فیبر حداقل ۳ گرم داشته باشند و از چربیهای ترانس صفر  روی برچسب خود برخوردار باشند؛ همچنین میتوانید با افزودن سبزیجات تازه، حبوبات و منابع پروتئین خالص مانند مرغ کبابی یا تخم مرغ آبپز به این وعده‌ها، شاخص قند خون کلی غذا را کاهش دهید و سرعت جذب گلوکز را آهسته‌تر کنید؛ اما بهترین راه، بازگشت به سفره‌های ساده خانگی با نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، سبزیجات متنوع و روغنهای سالم مانند روغن زیتون است؛ چرا که هیچ ماده غذایی آمادهای نمیتواند جایگزین قدرتی شود که یک وعده غذایی تازه و متعادل برای تنظیم قند خون و پیشگیری از دیابت دارد.

پایان خبر